Ilustracija (kreirana uz pomoć veštačke inteligencije) – simbolički, negeografski prikaz opština Bečej i Novi Bečej, izrađen isključivo u ilustrativne svrhe. Ne predstavlja stvarnu mapu. Podaci korišćeni u tekstu zasnovani su na podacima Republičkog zavoda za statistiku.
Najnoviji objedinjeni podaci Republičkog zavoda za statistiku, koji obuhvataju popisne rezultate, procene za 2024. godinu i administrativne evidencije, omogućavaju detaljan uvid u stanje i razvoj opština Bečej i Novi Bečej. Iako se nalaze u različitim statističkim oblastima i imaju različitu teritorijalnu strukturu, obe opštine dele slične demografske izazove, ali se razlikuju po stepenu ekonomske aktivnosti, obrazovnoj infrastrukturi i budžetskoj efikasnosti.
Teritorijalna organizacija i administrativna struktura
Opština Bečej pripada Južnobačkoj oblasti i prostire se na površini od 486 km². Na njenoj teritoriji nalazi se pet naselja, uključujući i naseljeno mesto Bečej. Administrativno, Bečej ima osam registrovanih mesnih zajednica i dve mesne kancelarije, što ukazuje na razuđenu unutrašnju organizaciju lokalne samouprave.
Opština Novi Bečej nalazi se u Srednjobanatskoj oblasti, ima znatno veću teritoriju od 609 km², ali manji broj naselja – ukupno četiri, uključujući i sam Novi Bečej. U Novom Bečeju registrovane su četiri mesne zajednice i tri mesne kancelarije, što ukazuje na drugačiji model teritorijalne raspodele administrativnih funkcija.
Broj stanovnika i demografski trendovi
Prema Popisu stanovništva iz 2022. godine, Bečej je imao 30.681 stanovnika, dok je u Novom Bečeju živelo 19.886 lica. Procene za sredinu 2024. godine ukazuju na nastavak pada broja stanovnika u obe opštine – Bečej je procenjen na 30.324 stanovnika, a Novi Bečej na 19.594.
Polna struktura stanovništva pokazuje blagu dominaciju žena u obe opštine. U Bečeju je prema popisu registrovano 15.655 žena i 15.026 muškaraca, dok Novi Bečej ima 10.131 ženu i 9.755 muškaraca.
Prosečna starost stanovništva dodatno potvrđuje proces demografskog starenja. U Bečeju prosečna starost iznosi 43,88 godina, dok je u Novom Bečeju 43,76 godina. Indeks starenja je visok u obe opštine i iznosi oko 145, što znači da je broj starijih od 60 godina znatno veći od broja mladih do 19 godina.
Nacionalna struktura, veroispovest i maternji jezik
Bečej ima izrazito mešovitu nacionalnu strukturu. Prema popisu iz 2022. godine, najbrojniji su Srbi (12.996) i Mađari (12.482), dok su prisutni i Romi (877), kao i manji broj građana koji su se izjasnili kao Jugosloveni (240).
U Novom Bečeju nacionalna struktura je drugačija – dominantni su Srbi (13.599), dok je broj Mađara (2.915) znatno manji nego u Bečeju. Roma je u Novom Bečeju registrovano 958.
Ovakva struktura odražava se i u veroispovesti i maternjem jeziku. Bečej je gotovo ravnomerno podeljen između pravoslavnih (12.840) i katolika (12.915), dok je Novi Bečej pretežno pravoslavan (14.410), uz 3.003 katolika. Kao maternji jezik u Bečeju se najčešće navode srpski (14.069) i mađarski (12.835), dok u Novom Bečeju srpski jezik dominira sa 14.434, a mađarski ima 2.810.
Prirodno kretanje stanovništva i brakovi
Vitalna statistika za 2024. godinu pokazuje izražen negativan prirodni priraštaj u obe opštine. U Bečeju je tokom godine rođeno 265 dece, dok je umrlo 581 lice, što daje prirodni priraštaj od –316. U Novom Bečeju registrovana su 184 rođenja i 310 smrti, odnosno prirodni priraštaj od –126.
Stopa ukupnog fertiliteta u Bečeju iznosi 1,7, dok je u Novom Bečeju nešto viša – 1,9, ali i dalje ispod nivoa potrebnog za prostu reprodukciju. Prosečna starost majke pri rođenju prvog deteta u Bečeju je 26,7 godina, a u Novom Bečeju 25,6 godina.
Tokom 2024. godine u Bečeju su zaključena 142 braka, a razvedena 83, dok je u Novom Bečeju zabeleženo 92 sklapanja braka i 39 razvoda. Među stanovništvom starijim od 15 godina, u Bečeju živi 12.487 venčanih lica, a u Novom Bečeju 8.053.
Zaposlenost, zarade i nezaposlenost
Na tržištu rada Bečej ima izraženiju ekonomsku aktivnost. U 2024. godini registrovano je 9.617 zaposlenih, što iznosi 317 zaposlenih na 1.000 stanovnika. Novi Bečej ima 6.128 zaposlenih, odnosno 313 na 1.000 stanovnika.
Prosečna neto zarada u Bečeju iznosi 80.887 dinara, dok je u Novom Bečeju 76.212 dinara. Razlika u platama ukazuje na širu strukturu privrednih delatnosti u Bečeju.
Na evidenciji nezaposlenih krajem 2024. godine u Bečeju se nalazilo 1.450 lica, od čega 800 žena, dok je u Novom Bečeju registrovano 1.294 nezaposlenih, uključujući 680 žena. Zajednički problem obe opštine jeste visok udeo nezaposlenih bez kvalifikacija, koji prelazi 50 odsto.
Budžeti lokalnih samouprava i fiskalni pokazatelji
Ukupni budžetski prihodi Bečeja u 2024. godini iznosili su 1,98 milijardi dinara, odnosno 65.253 dinara po stanovniku. Novi Bečej je raspolagao sa 1,37 milijardi dinara, ali uz viši prihod po glavi stanovnika – 70.162 dinara.
Obe opštine su godinu završile sa suficitom, ali uz značajnu razliku u iznosima. Bečej je ostvario suficit od 14,1 milion dinara, dok je Novi Bečej zabeležio znatno veći višak sredstava – 112,9 miliona dinara, što ukazuje na veću budžetsku efikasnost i manju potrošnju u odnosu na ostvarene prihode.
Poljoprivreda i šumarstvo
Poljoprivreda ima značajnu ulogu u obe opštine. Bečej ima 2.272 poljoprivredna gazdinstva koja koriste ukupno 38.773 hektara zemljišta, dok Novi Bečej ima 1.815 gazdinstava i 37.276 hektara korišćenih površina.
Struktura stočnog fonda znatno se razlikuje. Bečej je izraziti lider u svinjarstvu, sa čak 100.222 grla, dok Novi Bečej ima svega 5.350 svinja. Nasuprot tome, Novi Bečej prednjači u govedarstvu sa 11.349 grla, dok Bečej ima 6.112.
U trgovini poljoprivrednim proizvodima Bečej je u 2024. godini prodao ili otkupio 59.008 tona pšenice, dok je Novi Bečej zabeležio 64.257 tona.
Pod šumama se u Bečeju nalazi 504 hektara, a u Novom Bečeju 364 hektara. Tokom 2024. godine u Bečeju je posečeno 3.381 m³ drvne mase, dok je u Novom Bečeju posečeno 250 m³.
Obrazovanje, kultura i zdravstvo
U oblasti obrazovanja obe opštine imaju po četiri redovne osnovne škole, ali se razlikuju po broju učenika – Bečej ima 2.474 osnovca, dok Novi Bečej ima 1.323.
Ključna razlika je na srednjoškolskom nivou. Opština Bečej ima četiri redovne srednje škole, koje pohađa 1.239 učenika, dok Novi Bečej ima jednu srednju školu sa 265 učenika. Ovaj podatak potvrđuje ulogu Bečeja kao obrazovnog centra za šire područje.
U Bečeju je tokom 2024. godine radio bioskop sa jednom salom i 309 sedišta, koji je posetilo 21.896 gledalaca, dok za Novi Bečej nema dostupnih zvaničnih podataka o bioskopskom prometu. U Bečeju radi 39 lekara, a u Novom Bečeju 27.
Infrastruktura, saobraćaj i turizam
Na vodovodnu mrežu u Bečeju priključeno je 11.519 domaćinstava, dok je u Novom Bečeju priključeno 7.372. U Bečeju je registrovano 10.619 putničkih automobila, a u Novom Bečeju 6.037.
Tokom 2024. godine Bečej je posetilo 3.830 turista, koji su ostvarili 21.896 noćenja, dok je Novi Bečej imao 2.979 turista i 6.914 noćenja, što ukazuje na kraći prosečan boravak.
Zaključak
Detaljni statistički pokazatelji ukazuju da Bečej, sa većim brojem stanovnika, razvijenijom obrazovnom mrežom i većim brojem zaposlenih, ostaje demografski i funkcionalni centar ovog dela Bačke. Novi Bečej, iako manji po broju stanovnika, pokazuje veću fiskalnu disciplinu, izraženiji suficit i specifičnu orijentaciju ka određenim granama poljoprivrede. Obe opštine, međutim, suočavaju se sa istim dugoročnim izazovima – padom broja stanovnika, starenjem populacije i potrebom za održivim lokalnim razvojem, što ove podatke čini važnim osnovom za buduće javne politike i lokalne odluke.
